Eve ikinci kedi ya da köpek: tanıştırma planı

Eve ikinci bir hayvan getirirken yeni gelen önce ayrı bir odaya yerleşir, iki hayvan birbirini önce koku, sonra görüntü yoluyla tanır, en son kısa ve gözetimli karşılaşmalar başlar. Kedilerde bu süreç birkaç günden birkaç aya kadar sürebilir; köpeklerde ilk tanışma ev dışında, tarafsız bir alanda yapılır. Bir adımda iki hayvan da rahat değilse bir sonrakine geçme.

Acele edilen tanıştırma, aylarca sürecek gerginliğin en sık nedenidir. Yavaş gitmek başta zahmetli görünür ama uzun vadede zaman kazandırır.

Hazırlık: hayvanlar gelmeden önce

Sağlık kontrolü. Amerikan Kedi Hekimleri Derneği (AAFP) rehberi, tanıştırmadan önce evdeki ve yeni gelen kedinin yakın zamanda veteriner kontrolünden geçmiş olmasını öneriyor. Yeni gelen hayvanın bulaşıcı hastalık açısından değerlendirilmesi, aşılarının ve parazit uygulamalarının güncel olması gerekir.

Geçiş odası. Yeni hayvan için sessiz, kapısı kapanabilen bir oda ayır. Kediler için bu odada mama, su, kum kabı, tırmalama yüzeyi, saklanma yeri ve yüksek bir raf ya da tırmanma ağacı olsun. Odadaki tehlikeli bitkileri, kabloları ve kırılacak eşyaları kaldır.

Kaynakları çoğalt. AAFP, her kedi için ayrı kum kabı, mama kabı, su kabı, yatak ve tırmalama tahtası, bunlara ek olarak bir fazlasını öneriyor. İki kedili bir evde bu üç kum kabı demek. Kaynakları birbirinden görsel olarak ayrı yerlere koy; kediler aynı köşede sıraya girmek istemez.

Ödülleri belirle. Her hayvanın en sevdiği ödülü ve oyunu önceden bil. Tanıştırma boyunca bunları kullanacaksın.

Kediyle kedi tanıştırma: adım adım

1. Geçiş odasına yerleştir. Yeni kediyi taşıma çantasının üstü örtülü halde doğrudan odaya götür, kapağı aç ve çıkmasını bekle. Kedi saklanmayı bırakıp odayı rahatça keşfedene kadar bu adımda kal. Bu birkaç gün sürebilir.
2. Koku değişimi. İki kedinin yataklarını ya da oyuncaklarını yer değiştir. Kediler bu eşyaları koklarken tıslama, hırlama, kum kabı dışına tuvalet yapma ya da eşyadan kaçma gibi gerginlik belirtisi gösteriyorsa bu adımı her gün tekrarla.
3. Kokuyu taşı. Yumuşak bir bezi bir kedinin yanaklarına sürüp diğerinin yanına bırak. Bezi koklarken sakin kalan kediyi ödüllendir.
4. Alan değişimi. Evdeki kedi başka bir odadayken yeni kedinin evin geri kalanını gezmesine izin ver. Böylece iki kedi de birbirinin kokusunu tüm evde bulur.
5. Görsel temas. Kapıyı aralık bırakarak, bebek kapısı ya da tül perde arkasından kısa süreli görüşmeler yap. Bu sırada iki kediye de ödül ver ya da oyun oyna. Gerginlik görürsen mesafeyi artır, süreyi kısalt.
6. Gözetimli birlikte zaman. Görsel temasta rahatlarlarsa aynı odada kısa süreler geçirmelerine izin ver. Her kedinin kaçabileceği bir yol ve yüksek bir yer olsun. Sen evde yokken kedileri ayrı tut.

AAFP'nin kılavuzu her adıma, kediler bir önceki adımda rahatlamadan geçilmemesini vurguluyor. Uluslararası Kedi Bakımı (International Cat Care) da özenli bir tanıştırmanın bile kedilerin birbirini mutlaka kabul edeceği anlamına gelmediğini hatırlatıyor.

Köpekle köpek tanıştırma

Köpeklerde ilk karşılaşmayı evde değil, iki köpeğin de sahiplenmediği tarafsız bir alanda yap.

1. Her köpeğe bir kişi. İki köpeği de tasmayla, ayrı kişiler tutsun.
2. Paralel yürüyüş. Köpekler birbirini görebileceği ama gerilmeyeceği kadar uzakta, aynı yöne doğru yürüsün. ASPCA'nın barınak çalışanlarına yönelik eğitim materyali de paralel yürüyüşü uzak mesafeden başlatmayı öneriyor.
3. Mesafeyi azalt. İki köpek de gevşek bedenle yürüyor, birbirine sabitlenip bakmıyorsa aradaki mesafeyi yavaşça kapat. Kafa kafaya, karşıdan yaklaşma yerine yan yana yürümek daha az gerilim yaratır.
4. Kısa koklaşma. Birkaç saniyelik koklaşmadan sonra ikisini sakin bir sesle ayır ve yürümeye devam et. Tasmaları gergin tutma; gergin tasma köpeğe gerginlik sinyali verir.
5. Eve geçiş. Dışarıda rahat olduklarında eve birlikte girin. İlk günlerde mama kaplarını, oyuncakları ve yatakları ayrı tut, çünkü kaynak paylaşımı kavganın sık nedenlerindendir.

Kediyle köpek tanıştırma

Kedi ve köpek tanıştırmasında kedinin kaçış ve tırmanma alanlarına mutlaka erişimi olmalı.

• Kedi için köpeğin giremeyeceği bir oda ya da yüksek raflar ayarla.
• Köpeği tasmalı tut, kedinin kendi isteğiyle yaklaşmasını bekle.
• Köpeğe kediye bakıp sonra sana dönmesini, otur ve bekle gibi sakin davranışları ödülle öğret.
• Kediyi kovalamaya çalışan, kediye kilitlenip gözünü ayırmayan bir köpek için bu süreç daha uzun sürer. Bu durumda ödül temelli çalışan bir eğitmenden destek al.
• Kedinin mama ve kum alanını köpeğin ulaşamayacağı yere koy.

Gerginlik ve uyarı işaretleri

Bu işaretlerden biri görüldüğünde bir önceki adıma dön. Hayvanları azarlamak ya da zorla bir araya getirmek gerginliği kalıcı hale getirebilir. AVSAB da korku ve saldırganlık içeren davranış sorunlarında ceza yerine ortam düzenlemesi ve davranış değiştirme önerir.

Kavga çıkarsa

Kavga eden hayvanların arasına elini sokma. Aralarına bir yastık, karton ya da kapı koyarak ayır ve hayvanları ayrı odalara al. Sakinleştikten sonra yaralanma varsa veterinere götür. Kedi ısırıkları küçük görünse de derinde iltihaplanabilir. Tekrarlayan kavgalarda bir veteriner hekimle davranış planı yapmak gerekir.

Sık sorulan sorular

İki kedi kaç günde alışır?

Kesin bir süre yok. AAFP'ye göre süreç birkaç günden birkaç aya, bazen daha uzun sürebilir.

Kediler tıslarsa tanıştırmayı bırakmalı mıyım?

Hayır, ama bir adım geri dönmelisin. Tıslama, o aşamanın henüz erken olduğunu gösterir.

Yavru köpek ile yaşlı köpek nasıl tanıştırılır?

Aynı adımlarla, ama yaşlı köpeğin yavrudan uzaklaşabileceği sakin bir alanı olmalı. Yavrunun enerjisini oyun ve yürüyüşle ayrıca karşıla.

Feromon difüzörü işe yarar mı?

AAFP, yeni kedi gelmeden 24 ile 48 saat önce yaşam alanına ve geçiş odasına kedi feromonu difüzörü takılmasını öneriyor. Destekleyicidir, adımların yerini tutmaz.