Güvenli sahiplendirme: dolandırıcılık işaretleri ve doğru sorular

Sahiplendirme ilanında hayvanı görmeden senden kapora, kargo, aşı ya da "rezervasyon" parası isteniyorsa büyük ihtimalle dolandırıcılıkla karşı karşıyasın. Güvenli sahiplendirmenin üç temel adımı var: hayvanı yüz yüze ya da en azından canlı görüntülü aramada gör, mikroçip ve kayıt bilgisini kontrol et, karşı tarafa ve kendine doğru soruları sor. Gerçek bir sahiplendirmede ücret değil, uyum konuşulur.

Dolandırıcılığın en sık işaretleri

ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) evcil hayvan dolandırıcılıklarına karşı yaptığı uyarılarda benzer işaretleri sıralıyor. Türkiye'deki ilanlarda da aynı kalıplar görülüyor:

FTC, Haziran 2026 uyarısında dolandırıcıların yapay zekâyla üretilmiş ya da değiştirilmiş hayvan fotoğrafları ve videoları kullanmaya başladığını da belirtiyor. Bu yüzden önceden çekilmiş video yeterli değil; canlı görüntülü aramada hayvanı ve ilan sahibini birlikte görmek istemek makul bir adım.

Fotoğrafı kontrol et

Google Görseller ya da benzeri bir araçla ilandaki fotoğrafı ters görsel aramasından geçir. Aynı fotoğraf başka şehirlerde, başka isimlerle yayınlanmışsa uzak dur.

Türkiye'de yasal çerçeve: neyi bilmen gerekir

Sahiplendirme ile satış arasındaki farkı bilmek, şüpheli ilanları ayırt etmeni kolaylaştırır.

• Ev hayvanı satış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulamaz. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 10. maddesine göre pet shoplarda kedi ve köpek tutulamıyor; buralarda sadece Bakanlıkça izin verilen üretim yerlerindeki kedi ve köpeklerin satışı yapılabiliyor.
• 16 yaşından küçüklere ev hayvanı satmak yasak (Kanun, md. 14/d).
• Tehlikeli kabul edilen ırklar sahiplenilemez ve sahiplendirilemez. Kanunun geçici 3. maddesi, Bakanlık ayrı bir düzenleme yapana kadar Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino ve Fila Brasileiro ırklarını ve melezlerini sayıyor. Bu ırklarla ilgili sahiplendirme ilanı yasal değil ve hayvana el konulabiliyor.
• Belediye bakımevlerinden sahiplendirme ücretsiz. 13 Aralık 2024'te yayımlanan Uygulama Yönetmeliği'ne göre (md. 16) bakımevleri sahiplendirme için bağış ya da ücret talep edemiyor.
• Bakımevinden köpek sahiplenirken bina izni gerekebilir. Aynı yönetmeliğe göre (md. 7 ve md. 10) bakımevinden köpek sahiplenecek kişi, binanın kat mülkiyeti yönetim planına uygun olarak yöneticiden alınan izin belgesini belediyeye teslim ediyor.
• Sahip değişikliği kayda geçmeli. Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik'in 12. maddesine göre mikroçipli bir hayvanın yeni sahibi, 60 gün içinde il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurup "Ev Hayvanı Sahip Değişikliği Belgesi" ile kaydı kendi adına güncelletmeli.

Bu kurallar şunu gösteriyor: "Sahiplendirme" diye başlayıp para isteyen, pet shopta kedi ya da köpek "sahiplendiren" ya da yasak ırk yavrusu sunan ilanlar en baştan sorunlu.

Sahiplenecek kişi olarak sorman gerekenler

Gerçek bir sahiplendiren bu sorulara rahatça cevap verir:

1. Hayvan kaç yaşında, nereden geldi, ne zamandır sizde?
2. Mikroçipi var mı, PETVET'te kimin adına kayıtlı? Çip numarasını ve kayıtlı sahibi sor; devri birlikte yapmayı teklif et.
3. Aşıları ve parazit uygulamaları yapıldı mı? Aşı karnesini ya da pasaportunu görmek iste.
4. Kısırlaştırıldı mı? Değilse ne zaman yapılması öneriliyor?
5. Bilinen bir sağlık sorunu var mı? Hangi veterinere gidiyordu? Mümkünse veterinerin adını al.
6. Huyu nasıl? Çocuklarla, başka hayvanlarla, yalnız kalınca nasıl davranıyor?
7. Neden sahiplendiriliyor? Cevap tutarlı mı?

Hayvanı teslim alınca kısa sürede kendi seçtiğin bir veterinere muayene ettir.

Sahiplendiren kişi olarak sorman gerekenler

Hayvanını yeni bir yuvaya verirken de dikkatli olmalısın. Hayvanı "ücretsiz" alıp başka amaçlarla kullanan, satan ya da kısa sürede sokağa bırakan kişiler olabiliyor.

1. Daha önce hayvan baktınız mı, şu an evde hayvan var mı?
2. Ev sahibi ya da site yönetimi hayvana izin veriyor mu?
3. Evde kimler yaşıyor, herkes bu karara katılıyor mu?
4. Hayvan gün içinde kaç saat yalnız kalacak?
5. Tatilde ya da taşınmada ne yapacaksınız?
6. Veteriner masraflarını karşılayabilecek durumda mısınız?

Ek olarak:

• Teslimi mümkünse yeni evde yap; evi görmek pek çok şeyi netleştirir.
• Kısırlaştırma, aşı ve bakım konularını içeren basit bir yazılı sözleşme yap.
• Sahip değişikliğini birlikte müdürlüğe ya da kayıtlı veterinere götürerek kayda geçir.
• Bir süre sonra haber almak istediğini baştan söyle.

Pawgeo Yuva Arayanlar nasıl çalışıyor

Pawgeo'nun Yuva Arayanlar bölümü sadece ücretsiz sahiplendirme içindir. İlanlarda satış ve fiyat ifadeleri filtreleniyor, telefon numarası yayınlanmıyor ve konum sadece yaklaşık olarak (ilçe düzeyinde) gösteriliyor. İlanlar onaylandıktan sonra yayına giriyor ve iletişim site içi mesajla başlıyor. Bu önlemler riski azaltır ama sıfırlamaz; yukarıdaki kontrolleri yine de yap.

Dolandırıldıysan ne yapmalısın

1. Bankanı hemen ara. Ödemeyi kartla ya da havaleyle yaptıysan bankana işlemi bildir.
2. Tüm yazışmaları ve ekran görüntülerini sakla. İlan bağlantısı, telefon numarası, IBAN, mesajlar.
3. Şikâyette bulun. En yakın karakola, jandarmaya ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsin.
4. İlanın yayınlandığı platforma bildir. Başkalarının da aynı tuzağa düşmesini önlersin.

Sık sorulan sorular

Sahiplendirmede ücret istenmesi normal mi?

Belediye bakımevleri sahiplendirmede ücret talep edemiyor. Bireysel ilanlarda hayvanı görmeden kapora, kargo ya da aşı parası istenmesi dolandırıcılığın en sık işaretidir.

Başka şehirdeki bir hayvanı kargoyla sahiplenebilir miyim?

Önerilmez. Kargo, en sık kullanılan dolandırıcılık bahanelerinden biri. Hayvanı yerinde görmeden ve teslim almadan ödeme yapma.

Mikroçip kaydını nasıl kontrol ederim?

Çip numarasını iste ve devri birlikte, il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğünde veya kayıtlı bir veteriner kliniğinde yapmayı teklif et. Kaçınan ilan sahibine şüpheyle yaklaş.

Pitbull yavrusu sahiplendirme ilanı gördüm, sorun olur mu?

Olur. 5199 sayılı Kanun bu ırkı ve melezlerini sahiplenmeyi ve sahiplendirmeyi yasaklıyor; idari para cezası ve el koyma söz konusu.